Terima kasih atas segala usaha SUHAKAM untuk memelihara hak asasi manusia di Malaysia. Saya ingin membangkitkan masalah yang berkait dengan permohonan kewarganegaraan.
Walaupun pindaan terhadap Perlembagaan Persekutuan 2025 untuk mengiktiraf hak anak yang dilahirkan oleh ibu yang berwarganegara Malaysia untuk mendapat kewarganegaraan Malaysia telah diluluskan oleh Parlimen, tetapi isu melibatkan anak-anak dewasa yang dilahirkan di luar negara kepada ibu warganegara Malaysia masih belum mempunyai jalan penyelesaian yang jelas untuk memperolehi kewarganegaraan Malaysia.
Baru-baru ini, NGO Family Frontiers telah hadir ke Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) bersama ibu warganegara Malaysia untuk mengemukakan permohonan kewarganegaraan bagi anak-anak mereka. Daripada tujuh orang anak dewasa yang terlibat, hanya lima didapati layak memohon Kad Pengenalan Pemastautin Sementara (MyKAS) sebagai laluan ke arah memperolehi kewarganegaraan.
Walau bagaimanapun, laluan ini terhad kepada individu yang pernah membuat permohonan di bawah Perkara 15(2) atau Perkara 14 Perlembagaan Persekutuan sahaja. Ini menyebabkan mereka yang tidak mempunyai permohonan terdahulu terus kekal tanpa laluan untuk mendapat kewarganegaraan yang jelas.
Keadaan ini berkait dengan dasar yang berkuat kuasa sebelum tahun 2010 yang
mengehadkan keupayaan ibu warganegara Malaysia untuk mengemukakan permohonan di bawah Perkara 15(2) Perlembagaan Persekutuan, menyebabkan anak-anak ini mencapai usia dewasa sebelum permohonan dapat dibuat.
Anak-anak ini telah melalui sebahagian besar kehidupan mereka di Malaysia, dan
membesar di sini bersama keluarga mereka yang merupakan warganegara Malaysia.
Namun, tanpa peluang yang membolehkan mereka memohon kewarganegaraan meskipun mempunyai ibu warganegara Malaysia, mereka masih terpaksa hidup dalam keadaan yang tidak menentu serta berdepan dengan kebimbangan untuk dipisahkan daripada keluarga mereka.
Oleh itu, Family Frontiers minta saya mengemukakan soalan-soalan berikut kepada Kementerian Dalam Negeri (KDN):
1. Apakah laluan kewarganegaraan yang boleh ditawarkan oleh KDN kepada anak-anak dewasa yang dilahirkan di luar negara kepada ibu warganegara Malaysia, yang telah lama menetap dan kini tinggal di Malaysia, tetapi tidak pernah diberi peluang untuk mengemukan permohonan serta tidak mempunyai rekod permohonan terdahulu, dan kini berdepan risiko dipisahkan daripada keluarga mereka?
2. Bagi kes di mana ibu warganegara Malaysia telah meninggal dunia, bagaimanakah
Kementerian memastikan anak-anak dewasa yang dilahirkan di luar negara tidak
kehilangan laluan untuk memperolehi kewarganegaraan walaupun ketiadaan ibu
tersebut?
Sebagai contoh, Muna (37 tahun), anak dewasa kepada ibunya yang merupakan warga Malaysia, Annisah binti Abdullah yang berumur 70 tahun di Arab Saudi. Walaupun mereka ingin pulang bermastautin di Malaysia, Muna tidak pernah membuat permohonan kewarganegaraan terdahulu di bawah Perkara 14 dan Pekara 15(2) Perlembagiaan Persekutuan, mahupun tempoh tinggal jangka panjang di Malaysia, Muna tidak dapat menyatukan semula dengan keluarganya di Malaysia.
Soalannya, macam manakah KDN boleh membantu kes-kes seperti ini, khususnya bagi ibu warganegara Malaysia yang berusia lanjut seperti Annisah yang ingin kembali menetap di Malaysia, tetapi berdepan kesukaran untuk membawa pulang anak-anak dewasa mereka yang dilahirkan di luar negara?
Selain daripada kes-kes daripada Family Frontiers, saya juga ingin membangkitkan beberapa kes berkenaan permohonan kewarganegaraan yang diterima oleh pusat khidmat saya:-
1)Dua orang adik-beradik, abang berumur 23 tahun dan adik Perempuan berusia 21 tahun sekarang. Mereka dilahirkan di Malaysia, namun memegang pasport Indonesia. Sejak berusia satu tahun, mereka telah menetap di Malaysia di bawah program Malaysia My Second Home (MM2H). Bapa kandung mereka adalah warganegara Malaysia, tetapi ibu mereka yang merupakan warga Indonesia telah meninggalkan keluarga mereka dan tidak dapat dikesan lagi.
Bapa mereka telah berulang kali berusaha mendapatkan MyKad untuk kedua-dua mereka tetapi setiap permohonan mereka ditolak.
Baru-baru ini, bapa mereka meninggal dunia. Kedua-dua abang-adik ini tidak lagi layak untuk memperbaharui pas MM2H mereka kerana penaja MM2H mereka meninggal dunia. Pada masa yang sama, mereka juga tidak dapat kembali ke Indonesia kerana mereka telah lama terputus hubungan dengan ibu kandung mereka.
2)Kes kedua melibatkan seorang wanita muda berusia 23 tahun yang dilahirkan luar nikah. Bapanya adalah warganegara Malaysia yang telah meninggal dunia, manakala beliau tidak mempunyai sebarang maklumat atau dokumen berkaitan ibunya. Beliau telah mengemukakan permohonan kewarganegaraan, namun permohonannya telah ditolak oleh Jabatan Pendaftaran Negara (JPN).
3)Kes Ketiga adalah seorang kanak-kanak yang dilahirkan di Vietnam hasil hubungan dengan bapa kandung warganegara Malaysia yang gagal mendaftarkan kelahiran anak di Kedutaan Malaysia. Ketika kanak-kanak itu berusia satu tahun, bapanya membawanya pulang ke Malaysia menggunakan pasport Vietnam.
Walaupun ibubapa kanak-kanak ini ingin mengambil kanak-kanak itu sebagai anak angkat dan proses pengangkatan telah diluluskan secara sah oleh mahkamah, tetapi permohonan kewarganegaraan Malaysia bagi kanak-kanak itu masih terus ditolak oleh Jabatan Pendaftaran Negara.
Adakah Kementerian Dalam Negeri sedia mengkaji semula pendekatan penolakan yang terlalu ketat di bawah Perkara 15A Perlembagaan Persekutuan bagi kanak-kanak yang dilahirkan di luar negara tetapi tidak didaftarkan di Kedutaan Malaysia?
Saya menyeru Menteri Dalam Negeri menubuhkan satu jawatankuasa khas untuk mengkaji dan memudahkan permohonan kewarganegaraan untuk membantu kanak-kanak dan orang muda yang menjadi “stateless” atas kecuaian ibubapa mereka.
Tuan yang diPertua, saya juga difahamkan kebanyakan permohonan kewarganegaraan daripada ibu Malaysia telah diluluskan, tetapi pindaan Perlembagaan 2025 yang diluluskan di Parlimen pada Disember 2024 masih belum dilaksanakan (enforced) walaupun Menteri Dalam Negeri pernah berjanji untuk melaksanakannya dalam Jun 2026.
Keadaan ini menyebabkan kanak-kanak yang lahir di luar negara oleh ibu warga Malaysia tidak dapat mendapat kewarganegaraan secara automatik (automatic citizenship), dan ibu berwarganegara Malaysia masih perlu balik ke Malaysia untuk melahirkan anak supaya anak mereka boleh memperolehi kerakyatan Malaysia.
Teresa Kok